Terminologia w tłumaczeniu musi się zgadzać. Tylko tyle i aż tyle. Dlatego tak ważne w pracy tłumacza jest zarządzanie terminologią. W jednym z  live’ów na Facebooku z serii “Pierwsze kroki” opowiedziałam o tym, jak w praktyce ogarnąć terminologię. W każdy czwartek od 19:00 na moim fanpejdżu robię live dla młodych tłumaczy. Dołącz do nas na kolejny live, a tymczasem przeczytaj podsumowanie tego live’a.

Jak ogarnąć terminologię z perspektywy praktyka

Nie jestem ekspertką od systemów zarządzania terminologią i nie przedstawię wszystkich możliwych rozwiązań. Ale opowiem o tym, jak to wygląda w mojej praktyce zawodowej. Po dokładniejszą wiedzę z obszaru zarządzania terminologią można zgłosić się na przykład do Localize.pl.

Dlaczego ogarnianie terminologii jest ważne

Przede wszystkim dlatego, że bez właściwie dobranej i spójnej terminologii nie ma dobrego tłumaczenia. Gdy mówię o spójności, to mam na myśli jej dwa rodzaje:

  • spójność wewnętrzną, która polega na tym, że dane pojęcie jest zawsze tłumaczone w ten sam sposób w danym kontekście
  • spójność zewnętrzną, która polega na tym, że różne teksty przetłumaczone przeze mnie dla tego samego klienta zawierają tę samą, spójną terminologię.

Spójność zewnętrzna może też dotyczyć zgodności terminologii z tekstami źródłowymi. Tak jest na przykład w przypadku tekstów prawniczych.

Po pierwsze zrozum, czego nie wiesz

Ważnym punktem wyjścia do prawidłowego zarządzania terminologią i jej stosowania w tłumaczeniu jest uświadomienie sobie, jak wiele nie wiemy.

Nawet mając solidne wykształcenie i dobry warsztat, nawet po wielu kursach, szkoleniach i studiach, każdy tłumacz powinien zdawać sobie sprawę z ograniczeń własnej wiedzy.

Nie wystarczy poszukać pojęcia w słowniku specjalistycznym, pomyśleć: “Brzmi całkiem sensownie”, a następnie podstawić go w miejsce oryginału w tłumaczonym tekście. Często okazuje się, że do wybrania odpowiedniego tłumaczenia terminologii potrzebna jest szersza wiedza kontekstowa. Innymi słowy musisz wiedzieć, co dokładnie autor miał na myśli i co w takim kontekście odda ten sam sens w języku docelowym.

Konsultacje

Dlatego tłumacze specjalistyczni sporo czasu poświęcają na różnego rodzaju konsultacje:

  • sprawdzając pojęcia i wyrażenia w słownikach, tekstach paralelnych, encyklopediach (teraz chyba głównie internetowych), artykułach
  • dopytując klienta o to, co dokładnie miał na myśli i co daje pojęcie oznacza w jego firmie lub organizacji
  • korzystając z zasobów i wiedzy znanych sobie ekspertów z danej dziedziny
  • prosząc o pomoc kolegów i koleżanki z branży.

Robimy nie dlatego, że tak mało wiemy i jesteśmy niekompetentni. Wręcz przeciwnie. Im więcej pytamy, tym prawdopodobnie bardziej kompetentni jesteśmy.

Długa lista pytań

Mam pewną dobrą praktykę, którą chętnie się z tobą podzielę. Gdy zaczynam tłumaczenie specjalistyczne, od samego początku wypisuję na kartce pojęcia i wyrażenia, co do których nie mam pewności*. Czasem zamiast notować, oznaczam je w tekście, na przykład dodając komentarze w Trados Studio.

Tę listę jak najszybciej przesyłam klientowi. W praktyce przy zleceniu z tygodniowym terminem już drugiego dnia przesyłam klientowi pierwsze zapytanie o wsparcie w zrozumieniu niejasnych pojęć. Uważam, że dzięki temu klient ma szansę zareagować i wspomóc mnie w pracy, a ja mogę zrobić dobrą robotę.

* Ale wiadomo, że najpierw sprawdzam je we wszystkich innych znanych sobie źródłach! Klient nie jest moim zapasowym słownikiem 😉

Jak ogarnąć terminologię w pierwszym dużym projekcie

Podczas live’a na Facebooku omówiłam konkretny przypadek: otrzymujesz duży projekt z dziedziny, którą znasz i rozumiesz w wystarczającym stopniu. Co dalej? Jak ogarnąć terminologię w takim projekcie?

Konkretny “przepis” na działanie w takiej sytuacji znajdziesz na nagraniu live’a.

W skrócie podpowiem tylko, że jest kilka kluczowych działań:

  1. Pytaj
  2. Na bieżąco notuj wątpliwości
  3. Twórz bazy terminologiczne
  4. Korzystaj z gotowych glosariuszy
  5. Korzystaj z funkcji konkordancji

Bazy terminologiczne

Kocham bazy terminologiczne. Własna, dopieszczona i systematycznie tworzona baza terminologiczna niesamowicie ułatwia i przyspiesza pracę. Podnosi też jakość tego, co wychodzi spod twoich palców na klawiaturze, bo pomaga zachować spójność wewnętrzną i zewnętrzną.

W każdym dobrym narzędziu CAT jest funkcja tworzenia baz terminologicznych. W Trados Studio można to robić z użyciem zewnętrznego narzędzia (Multiterm), a na przykład w MemoQ bazy terminologiczne są wbudowane.

Oprócz tego istnieją też narzędzia ułatwiające tworzenie glosariuszy z plików Excel, na przykład Glossary Converter.

Moja ukochana konkordancja

Konkordancja to moja ulubiona funkcja w narzędziach CAT. W Trados Studio jest to małe okienko, które wyświetla wystąpienia zaznaczonego lub wyszukiwanego fragmentu we wszystkich tekstach znajdujących się w pamięci tłumaczeniowej.

Jeśli w moim tekście pojawi się pojęcie “Schiebebeschlag” i wyszukam je w konkordancji, to Trados pokaże mi wszystkie wystąpienia tego pojęcia w segmentach z dotychczasowych tłumaczeń, wraz z wersjami docelowymi. Szybko sprawdzę, że wszędzie dotąd tłumaczyłam to jako “okucie przesuwne”.

Genialne, prawda?

Jak ogarniać terminologię na dłuższą metę

Terminologia będzie ci zawsze towarzyszyć w pracy tłumacza. Dlatego warto dość szybko wypracować sobie własny system zarządzania terminologią.

Gdy w mojej grupie dla tłumaczy pytałam, jak jej członkowie i członkinie radzą sobie z terminologią, dostałam między innymi taką odpowiedź:

W metodzie Magdy podoba mi się zwłaszcza to, że ona ma pełną świadomość tego, czego potrzebuje od bazy terminologicznej i że stworzyła sobie narzędzie, które idealnie wpisuje się w te wymogi.

U ciebie może to być zeszyt z notatkami, arkusz Excel czy Google albo baza w narzędziu CAT. Byle to rozwiązanie spełniało twoje wymogi.

Seria Pierwsze kroki

Ten artykuł to streszczenie live’u dla młodych tłumaczy z serii Pierwsze kroki, który odbył się 5 listopada 2020 roku. Wszystkie live’y z tej serii znajdziesz na moim fanpejdżu.

Live’y odbywają się co tydzień w czwartki o 19:00. Poruszam w nim tematy, które przesyłają młodzi tłumacze – tacy jak ty.

Bądź na żywo

Tylko na żywo można zadawać pytania, dlatego w następny czwartek dołącz do mnie na żywo na live’ie. Do zobaczenia!

Jak ogarnąć terminologię w tłumaczeniu pisemnym

Podpowiadam, jak ogarnąć terminologię w pracy tłumacza pisemnego.

Na co się nie zgadzać jako tłumacz pisemny

Każdy tłumacz musi się zastanowić, na jakich warunkach chce współpracować z klientami bezpośrednimi i z biurami tłumaczeń. W tym kontekście pytaliście mnie o to, na co tłumacze pisemni nie powinni się zgadzać.

Jak ustalić własne stawki za tłumaczenie

Oprócz pytań o źródła pierwszych zleceń młodzi tłumacze najczęściej zadają mi właśnie to pytanie - jak się przygotować, by sprawnie wejść na rynek. Jesienią 2019 roku nagrałam webinar, w którym dzielę się poradami z początkującymi tłumaczami. Teraz jego nagranie jest...

Kiedy założyć własną działalność?

Jeśli zastanawiasz się, kiedy jest najlepszy moment, by założyć własną działalność gospodarczą, to przeczytaj ten artykuł. Przedstawiam w nim 4 kluczowe momenty.

Pierwsze kroki – rusza seria live’ów dla młodych tłumaczy!

Pierwsze kroki to seria live’ów dla młodych tłumaczy – krótkich i treściwych odpowiedzi na pytania nurtujące osoby u progu kariery tłumaczeniowej. Skorzystaj!

Co robić po studiach tłumaczeniowych – przewodnik dla absolwentów

Jeżeli zastanawiasz się, co robić po studiach językowych lub tłumaczeniowych, to przeczytaj kilka wskazówek i pomysłów, które zaktualizowałam, biorąc pod uwagę pandemię 2020.

Czego potrzebujesz, by wejść na rynek? Obejrzyj nagranie

Jesienią 2019 roku nagrałam webinar, w którym dzielę się poradami z początkującymi tłumaczami. Teraz jego nagranie jest dostępne za darmo na mojej platformie szkoleniowej.

Jak przetrwać 1. rok studiów językowych? 8 rad na start

Jak przetrwać 1. rok studiów? Czasem zastanawiam się, jak nam się to udało! Lingwistyka stosowana i inne kierunki językowe to nie przelewki, ale da się przetrwać, a nawet bardzo skorzystać. Bo to dobre studia.

Jak budować markę od 1. dnia – webinar!

Już 13 czerwca 2019. odbędzie się wyjątkowy webinar. Jeśli chcesz pracować jako tłumacz na własnych warunkach, to budowanie marki osobiste jest kluczowe. Zapraszam na webinar!

Kurs na karierę zakończony – ale się działo!

Trudno w to uwierzyć, ale mój premierowy kurs dla studentów i absolwentów o wchodzeniu na rynek i zawodach w branży językowej niedawno się zakończył. Przeczytaj podsumowanie prac nad kursem, pierwsze opinie uczestników i zapowiedź kolejnej edycji!

Jakie cechy trzeba mieć, by pracować jako tłumacz ustny?

Tłumacze ustni nie są jednolitą grupą zawodową. Niektórzy z łatwością zdobywają klientów, inni muszą w to włożyć nieco więcej wysiłku. Jedni w wolnym czasie grają w planszówki, drudzy wybierają biegówki. Ale gdyby przyjrzeć się nam z bliska, to mamy pewne cechy wspólne, które najpierw przyciągnęły nas do tego zawodu, a potem pozwoliły się w nim utrzymać i dobrze czuć.

Niedługo rusza Kurs na karierę!

Kurs na karierę to unikalna propozycja dla studentów i absolwentów kierunków językowych. Jeśli też zastanawiasz się, co robić po studiach i jak zaplanować karierę (lub jak wejść na rynek tłumaczeń), to ten kurs jest dla ciebie.

Najtrudniejsze pytanie w rekrutacji

Jak odpowiadać na pytanie o oczekiwania finansowe? Jeśli właśnie szykujesz się na rozmowę kwalifikacyjną, to warto dobrze się nad tym zastanowić. Przeczytaj moje wskazówki.

Jak zdobyć pierwsze zlecenia – poradnik dla absolwentów

Kolejne grupy absolwentów właśnie weszły na rynek i pewnie spora część z Was zastanawia się, co dalej. Od czego zacząć pracę jako freelancer na rynku? Dzisiaj podpowiadam, co robić tuż po opuszczeniu uczelni i jak zdobyć pierwsze zlecenia.

Notacja w tłumaczeniu konsekutywnym – ściąga dla początkujących

Dobre notatki pomagają w tłumaczeniu przede wszystkim dlatego, że odciążają pamięć i pozwalają skupić się na sensie wypowiedzi, które tłumaczymy. Jeśli próbujesz notować każde (a nawet co drugie) słowo, dość szybko zorientujesz się, że nie nadążasz. To z kolei wywołuje duży stres i prowadzi do błędów, pomijania części wypowiedzi.

Znasz już nasz sklep dla tłumaczy?

Być może wiesz, że Energia Tłumaczy zaczęła się właśnie od sklepu i od pierwszego projektu – notatnika tłumacza. Teraz wszystko to, co związane ze sklepem znajdziesz na naszym nowym fanpejdżu na Facebooku. Zajrzyj do nas 🙂 A za graficzną podobiznę dziękuję Ewie Dacko!

Share This